Selda G\u00fcm\u00fc\u015fdo\u011frayan, kendi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan mimarl\u0131k b\u00fcrosunda, uzmanl\u0131k alan\u0131 sa\u011fl\u0131k yap\u0131lar\u0131 olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli projelere imza at\u0131yor. Mimarl\u0131k mesle\u011finin zorluklar\u0131na dikkat \u00e7eken G\u00fcm\u00fc\u015fdo\u011frayan, kendilerinden sonra gelen gen\u00e7 ku\u015fak i\u00e7in, \u2018mimarl\u0131k mesle\u011fini daha iyi \u015fartlarda uygulayabilecekleri bir mimarl\u0131k ortam\u0131\u2019 hayal etti\u011fini belirtti.<\/p>\n
K\u0131saca kendimden bahsedeyim isteseniz.1994 y\u0131l\u0131 GAZ\u0130 \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Mimarl\u0131k Fak\u00fcltesi, Mimarl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc mezunuyum. Mimarl\u0131k, yak\u0131n \u00e7evremde mimar olarak bir rol model olmamas\u0131na ra\u011fmen ortaokuldan itibaren hayalim ve b\u00f6l\u00fcm olarak ilk tercihimdi.<\/p>\n
\u00d6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda ve mezuniyet sonras\u0131 \u00e7e\u015fitli proje b\u00fcrolar\u0131nda mimar olarak g\u00f6rev ald\u0131m. 1999 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131, kendi ismimi ta\u015f\u0131yan Ankara\u2019daki ofisimde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorum. 2000 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00e7e\u015fitli \u00fcniversitelerde yar\u0131 zamanl\u0131 \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak bulundum. Halen At\u0131l\u0131m \u00dcniversitesi Mimarl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yar\u0131 zamanl\u0131 \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisiyim.<\/p>\n
\u015eirketimizin kurulu\u015fundan itibaren \u00e7e\u015fitli i\u015flevlerde yap\u0131lar tasarlamakla birlikte, mimari ofis olarak \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir alanda bilgimizi ve deneyimimizi art\u0131rmak istiyorduk. Spesifik yap\u0131lar tasarlaman\u0131n tecr\u00fcbe ile olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Daha \u00f6nce hi\u00e7 projelendirmedi\u011finiz bir i\u015flev, \u00f6zellikle de \u00e7ok fazla girdisi varsa, tasar\u0131m kabiliyetinin yan\u0131nda birikimle olgunla\u015fan farkl\u0131 donan\u0131mlara sahip olmay\u0131 da gerektiriyor.<\/p>\n
Bu sebeple, 2005 y\u0131l\u0131nda projelendirdi\u011fimiz ilk hastane \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile sa\u011fl\u0131k yap\u0131lar\u0131 konusunda uzmanla\u015fmaya karar verdik. Bug\u00fcn yurt i\u00e7inde ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 kurumlara, \u00f6zel yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ve \u00fcniversitelere bran\u015f hastaneleri planl\u0131yoruz. Transplantasyon, Onkoloji, Kad\u0131n do\u011fum, \u00c7ocuk, Pediatri, KVC, Psikiyatri ve Yo\u011fun bak\u0131m gibi \u00f6zel i\u00e7erikli hastaneler konusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yoruz.<\/p>\n
\u0130nsana dair her \u015fey bu mesle\u011fin kendisi, ifade y\u00f6ntemi ve var olma sebebi. Sosyoloji, psikoloji, felsefe veya sosyal psikoloji\u2026 T\u00fcm bu kavramlar mimarl\u0131k ile neden sonu\u00e7 ili\u015fkisi i\u00e7erisindeler. Tarih boyunca sosyolojik ve psikolojik toplumsal de\u011fi\u015fimler, mimariyi rasyonel ve irrasyonel d\u00f6nemler olarak etkilemi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, End\u00fcstri Devrimi\u2019ni izleyen d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen sosyo-ekonomik geli\u015fmeler, mimarl\u0131k anlam\u0131nda yeni yap\u0131 tiplerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Yine 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n arnavut kald\u0131r\u0131m ta\u015fl\u0131 mahallelerinden, site k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ge\u00e7i\u015f toplumsal psikolojinin ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcrecin \u015fehirle\u015fmeye yans\u0131mas\u0131d\u0131r.
\nBenim asl\u0131nda \u2018insan fakt\u00f6r\u00fc ve beklentileri\u2019 ile vurgulamak istedi\u011fim, bir yap\u0131y\u0131 yaparken kullan\u0131c\u0131 ile birlikte mimar olarak benim, yap\u0131 sahibi olarak yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n, uygulamac\u0131 olarak m\u00fcteahhit firman\u0131n, m\u00fchendislik disiplinleri ile ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaklar\u0131m\u0131z\u0131n ve daha isimlendirmedi\u011fim bir\u00e7ok kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck bir topluluk asl\u0131nda. Hi\u00e7 sosyolojik ve psikolojik g\u00f6ndermeler yapmadan, bu birliktelik bile dinamikleri ile mimarl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131m\u0131 ve kendisi.<\/p>\n
\u0130dol olarak benimsedi\u011fim kimse yok demek do\u011fru olmayacak, \u00e7\u00fcnk\u00fc idol \u00e7ok iddial\u0131 zaten.
\nT\u00fcrkiye \u015fartlar\u0131nda bu mesle\u011fi serbest mimar olarak \u00f6zg\u00fcn, yarat\u0131c\u0131 ve t\u00fcm zorluklar\u0131na ra\u011fmen \u00f6zveri ile yapan b\u00fct\u00fcn mimarlar benim i\u00e7in meslek erbab\u0131. Ayn\u0131 zamanda akademik d\u00fczeyde katk\u0131 koyan t\u00fcm meslekta\u015flar\u0131m\u0131z da.
\nSorunuzu yap\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011fine indirgedi\u011fimizde, T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok alanda nitelikli ve \u00f6zg\u00fcn tasar\u0131mlar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. As\u0131l problem yap\u0131lardan \u00e7ok, yap\u0131 gruplar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yerle\u015fkeler ve \u015fehirler bence. \u00d6zellikle rant\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu b\u00f6lgelerde, tekil olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 yap\u0131, bir arada olmalar\u0131 ve yo\u011funluklar\u0131 ile kaotik bir birliktelik yarat\u0131yor. Ger\u00e7ekten kaotik ama, birbiri ile i\u00e7 i\u00e7e ama birbirine z\u0131t bir\u00e7ok mimari dil ve \u00f6\u011fe bar\u0131nd\u0131ran yap\u0131n\u0131n aras\u0131nda zaman, mekan, co\u011frafya, k\u00fclt\u00fcr her \u015fey \u015fizofrenik bir hal al\u0131yor. Yersizlik ve zamans\u0131zl\u0131k hissi asl\u0131nda\u2026
\nBununla birlikte k\u00f6t\u00fc anlamda idol\u00fcm var, TOK\u0130 konutlar\u0131\u2026 Hala Ankara\u2019da havaalan\u0131 yolunda gecekondu denilen dokuyu \u00f6zl\u00fcyor ve yerine yap\u0131lan TOK\u0130 y\u00fcksek katl\u0131 t\u00fcnel kal\u0131p konutlar\u0131 reddediyorum. Pursaklar\u2019daki yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30 meyile karbon ka\u011f\u0131d\u0131 gibi yap\u0131\u015fan, kendi avlular\u0131n\u0131 ve ye\u015fil alan\u0131n\u0131 yaratan, hi\u00e7 y\u00fckselme ve yap\u0131 olma endi\u015fesi ta\u015f\u0131mayan, sadece insan \u00f6l\u00e7e\u011finde a\u00e7\u0131k-yar\u0131 a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alanlardan olu\u015fan doku benim i\u00e7in daha k\u0131ymetli ve incelemeye de\u011fer bir mimari \u00fcr\u00fcn.<\/p>\n
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u00f6zelle\u015fmi\u015f alanlarda hizmet veren mimari b\u00fcrolar\u0131n ayakta kalma, geli\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme \u015fanslar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u00a0\u00a0 D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ve anket sonucu da bu y\u00f6nde zaten. Bunun sebebi mimar\u0131n s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde farkl\u0131la\u015fan rol\u00fc ile birlikte yap\u0131 teknolojisinin artan karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131 firmalar\u0131n geli\u015fen ve b\u00fcy\u00fcyen profilleri ister istemez konular\u0131nda deneyimli mimarl\u0131k b\u00fcrolar\u0131n\u0131 gerektiriyor. \u00d6rne\u011fin bizim son y\u0131llarda projelendirdi\u011fimiz bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k yap\u0131s\u0131,\u00a0 daha \u00f6nce birlikte \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fverenler taraf\u0131ndan deneyimimiz sebebi ile bize verildi.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k yap\u0131lar\u0131na y\u00f6nelmemizin sebebi ise, karma\u015f\u0131k i\u015flevi ile y\u00fcksek proje koordinasyonu gerektirmesi ve ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u00fcnya\u2019da ve T\u00fcrkiye\u2019de sadece yap\u0131 olarak de\u011fil her anlamda dinamik ve ileri teknoloji kullan\u0131m\u0131 ile geli\u015fime a\u00e7\u0131k olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Hasta veya hasta yak\u0131n\u0131 olmak \u015f\u00fcphesiz zor bir s\u00fcre\u00e7. Dolay\u0131s\u0131yla bu psikolojiyi g\u00f6z ard\u0131 ederek bir sa\u011fl\u0131k yap\u0131s\u0131 planlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hastan\u0131n minimum sirk\u00fclasyon mesafesi ve zaman dilimi i\u00e7erisinde tedavisi ile ilgili birime ula\u015fmas\u0131 ve bu s\u0131rada kulland\u0131\u011f\u0131 mekanlar\u0131n kalitesinin y\u00fcksek olmas\u0131 psikolojik olarak ciddi bir destek diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ayn\u0131 zamanda hasta, ziyaret\u00e7i ve personel sirk\u00fclasyonunun en yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde, g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alan galeri bo\u015fluklar\u0131, \u00e7ocuk ile ilgili \u00fcnitelerde oyun alanlar\u0131 ile birlikte farkl\u0131 renk ve malzeme kullan\u0131m\u0131, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 departmanlar\u0131nda geni\u015f sosyalle\u015fme alanlar\u0131 gibi bir \u00e7ok mimari \u00f6\u011fe psikolojik katk\u0131 yine. Kimi bran\u015f ve birimlerde mahremiyet planlanmas\u0131 gereken bir durum iken, kimi bran\u015flarda ise sosyalle\u015fme \u00f6nemli bir psikolojik veri. Bununla birlikte y\u00fcksek ses ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc, karanl\u0131k mekanlar, bas\u0131k ve uzun koridorlar stresi ve kayg\u0131y\u0131 art\u0131ran olumsuz psikolojik unsurlar.\u00a0 Bu sebeple, yatay ve d\u00fc\u015fey sirk\u00fclasyon \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinde en kolay eri\u015fimin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, birbiri ile ili\u015fkili departmanlar\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yak\u0131n tasarland\u0131\u011f\u0131, ayd\u0131nl\u0131k mekanlardan olu\u015fan bir yap\u0131 olmal\u0131 \u201cHastane\u201d.<\/p>\n
G\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n, insan psikolojisi \u00fczerinde olumlu etkisi oldu\u011fu ara\u015ft\u0131rmalarla da ortaya konulmu\u015f. Karanl\u0131k ve do\u011fal \u0131\u015f\u0131ktan uzak ortamlarda insan bedeni hareketleri yava\u015flatan, bitkin ve depresif ruh haline sebep olan metaf\u0131lin hormonu salg\u0131l\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm yap\u0131 gruplar\u0131nda, fiziksel ve psikolojik sebeplerden dolay\u0131 g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli mimari verilerden birisi. Sa\u011fl\u0131k yap\u0131lar\u0131na gelindi\u011finde ise daha \u00f6zel bir durum var bence. Biraz \u00f6ncede belirtti\u011fim gibi hasta ve hasta yak\u0131n\u0131 psikolojisi sebebiyle\u2026<\/p>\n
Hastane fonksiyonu ve kurgusu gere\u011fi kompakt planlamas\u0131 gereken bir yap\u0131 t\u00fcr\u00fc. Bu sebeple tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm genel mekanlarda, \u00f6zellikle de hasta yak\u0131n\u0131 ile birlikte kullan\u0131lan ve sirk\u00fclasyonun en yo\u011fun oldu\u011fu bekleme salonlar\u0131nda g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alan ye\u015fil i\u00e7 bah\u00e7eler planl\u0131yoruz. Hasta yatak odalar\u0131, eri\u015fkin yo\u011fun bak\u0131m ve m\u00fc\u015fahede arenalar\u0131 yine g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ses yal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n maksimum d\u00fczeyde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alanlar.<\/p>\n
Bununla birlikte hastalar\u0131n t\u00fcm g\u00fcn\u00fcn\u00fc ge\u00e7irdi\u011fi Diyaliz, Kemoterapi, Fizik tedavi gibi birimleri manzaray\u0131 en iyi g\u00f6ren, g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 maksimum d\u00fczeyde \u2013 kontroll\u00fc olarak alan lokasyonlarda tasarl\u0131yoruz.<\/p>\n
Te\u015fekk\u00fcr ediyorum g\u00fczel yorumlar\u0131n\u0131z i\u00e7in. Bug\u00fcne kadar tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hi\u00e7bir yap\u0131y\u0131 i\u015fvereni, kullan\u0131c\u0131s\u0131 veya yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131 ile ilgili kategorize etmedik. Dolay\u0131s\u0131yla devlet veya \u00f6zel yap\u0131 olmas\u0131ndan \u00e7ok nitelikli, \u00f6zg\u00fcn, ekonomik ve kolay uygulanabilir olmas\u0131 as\u0131l \u00f6nem verdi\u011fimiz \u00f6zellikler.<\/p>\n
Tabii ki hastaneler her anlamda en son teknolojinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yap\u0131 gruplar\u0131 olmal\u0131. Bahsetti\u011finiz enerji verimi, konfor ve g\u00fcvenlik sa\u011flayan kontrol sistemleri ile birlikte geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sa\u011flayan uygulamalar, art\u0131k devlet yap\u0131lar\u0131 dahil g\u00fcncel olarak kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z sistemler. Bu teknolojileri kullan\u0131rken projelendirme a\u015famas\u0131nda, konular\u0131nda uzman dan\u0131\u015fman firmalar ile birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 bu sistemlere y\u00f6nlendirmekle birlikte, ilk yat\u0131r\u0131m maliyetlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 bazen zorlay\u0131c\u0131 olabiliyor.<\/p>\n
Bence bu tart\u0131\u015fmalar ne bir mimari bilincin sonucu, ne de mimari bir bilinci bu tart\u0131\u015fmalar yaratt\u0131. Ortada olan tek ger\u00e7ek mimari bilin\u00e7sizlik! Zaten b\u00f6yle bir bilin\u00e7ten bahsediyor olabilseydik g\u00fcndem daha farkl\u0131 olurdu.<\/p>\n
Yo\u011funluk, doku, gabari, kimlik, kimliksizlik gibi t\u00fcm \u00e7evresel veriler tasar\u0131m girdisi \u015f\u00fcphesiz.\u00a0 Bu girdilerin tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kabul veya reddederek tav\u0131r koymak tasar\u0131ma ba\u015flama noktan\u0131z ve mimar olarak ki\u015fisel yorumunuz. Benim i\u00e7in kentin silueti ve yeni tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yap\u0131n\u0131n bu siluet ile birlikteli\u011fi en \u00f6nemli tasar\u0131m kararlar\u0131ndan biri.<\/p>\n
Her \u015feyden \u00f6nce \u201cMimarl\u0131k\u201d i\u00e7in d\u00f6rt senelik e\u011fitimin yetersiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Lisans e\u011fitimi alt\u0131 sene olmal\u0131, son iki sene e\u011fitim uygulama ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmeli ve stajlarla desteklenmeli. Mimar olmak e\u011fitimin sonras\u0131nda, en az e\u011fitim kadar bir s\u00fcrenin uygulama deneyimi ile ge\u00e7mesini anlam\u0131na geliyor bence. Yani, e\u011fitim mezun olduktan sonra bitmiyor asl\u0131nda yeni ba\u015fl\u0131yor. Bu sebeple, bana g\u00f6re mezuniyet sonras\u0131,\u00a0 mimarinin bran\u015flar\u0131n\u0131 tan\u0131mak, deneyimlemek ve se\u00e7mek ile ilgili en do\u011fru zaman.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de serbest mimar olarak bu mesle\u011fi yapmak, bir\u00e7ok hayaliniz ile birlikte hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n olmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n
Bence mesle\u011fimiz ve sahip oldu\u011fumuz yasal haklarla ilgili odalar\u0131n ve derneklerin daha aktif \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Hala telif yasas\u0131 gibi asal haklar\u0131m\u0131z\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, vergi ve KDV tevkifat\u0131 ile ilgili yeni d\u00fczenlemeler, daha bir\u00e7ok olumsuz geli\u015fme. Bizden sonra gelen gen\u00e7 ku\u015fak i\u00e7in, \u201cmimarl\u0131k mesle\u011fini daha iyi \u015fartlarda uygulayabilecekleri bir mimarl\u0131k ortam\u0131\u201d hayalden \u00e7ok dile\u011fim.<\/p>\n